Leo Ballangée en Harry Pauw 10 mei 1940

De lucht is nog grijs en kil als het plotselinge, onheilspellende geronk van honderden Duitse motoren de stilte verscheurt. Nederland is in oorlog.

‍

‍

Op het vliegveld haasten piloten en grondpersoneel zich naar de toestellen van de Luchtvaartafdeeling (LVA). Tussen de vliegtuigen glanst de Douglas 8A-3N. Het is een prachtig, modern toestel. Als enige volledig metalen vliegtuig in de Nederlandse gelederen is het een unieke verschijning. De Douglas was door de Militaire Luchtvaart aangeschaft voor strategische verkenningen, lichte grondsteun en als lichte bommenwerper, ontworpen om zware bommenlasten onder de vleugels te dragen of twintig parachutebommen van 13 kg die vlak boven de grond zouden exploderen.

‍

‍

Duitse Messerschmitt

Maar de realiteit van deze ochtend is bitter. Er zijn geen bommen. Ze zijn nooit geleverd, laat staan getest. Pas drie dagen geleden, op 7 mei, heeft de legerleiding uit pure noodzaak een besluit genomen: door een schreeuwend materiaal- en jagertekort moet de Douglas worden ingezet als tweepersoonsjager. Een tactische wanhoopsdaad, want het zware toestel is totaal niet wendbaar of snel genoeg voor luchtgevechten. De toestellen hebben vooraf al geen schijn van kans tegen de superieure Duitse Messerschmitt jachtvliegtuigen. Van de achttien geleverde toestellen zijn er deze ochtend op Ypenburg maar elf inzetbaar.

‍

‍

Eén machine, de 383, mist bougies en staat machteloos aan de grond. Vijf andere toestellen staan om precies dezelfde reden geblokkeerd op het hulpvliegveld Ockenburg bij Den Haag; zij zijn simpelweg niet vliegklaar te krijgen. De elf overgebleven kisten op Ypenburg zijn verdeeld over vier haastig gevormde patrouilles.

‍

Een fatale missie

Hun opdracht was om de aanvalsgolven van Duitse transporttoestellen (Junkers Ju-52) en de begeleidende Messerschmitt-jagers te onderscheppen. Hoe ongeschikt de Douglas als jager is, blijkt al snel. Vrijwel alle opgestegen toestellen worden na hun allereerste sortie neergeschoten of door noodlandingen uitgeschakeld. Al snel na het opstijgen raakt ook het toestel met registratienummer 393 verwikkeld in felle luchtgevechten. Het trage, tweezits aanvalsvliegtuig is echter geen partij voor de snelle Duitse jagers en wordt onbarmhartig doorzeefd.

‍

Douglas 8A-3N '393'

Dit tragische lot bezegelt de missie. In deze Douglas 8A-3N '393' zit de 22-jarige reserve-tweede luitenant-vlieger Harry Pauw. Geboren op 10 januari 1918 in het verre Singapore en nu wonend in Naarden. Achter hem, paraat achter de boordmitrailleur, zit zijn vaste tweede man: de 20-jarige dienstplichtig korporaal-luchtschutter Leonardus Maria Johan (Leo) Ballangée, geboren op 6 november 1919 in Terborg.

‍

DRU-fabrieken

Leo was een sportieve jongen die voetbalde bij GZG in Doetinchem en zijn werkkring had gevonden bij de DRU-fabrieken. Samen bemant de tweekoppige bemanning de vier vleugelmitrailleurs. Met een angstaanjagende vuursnelheid van 1450 schoten per minuut stijgen ze op, recht in een helse overmacht. Boven het luchtruim breekt een ongelijk gevecht los. De Douglas 393 wordt al snel zwaar getroffen door een Duitse jager en het toestel raakt onbestuurbaar. Harry Pauw weet, hoewel hij zwaargewond is, nog per parachute uit het brandende vliegtuig te springen.

‍

Hij landt in een veld bij de wijk Vlaardinger-Ambacht, maar bezwijkt daar ter plaatse aan zijn zware verwondingen. Voor Leo Ballangée is er geen ontkomen aan. Hij kan het vliegtuig niet meer verlaten en zit vast in de vuurzee van de cockpit. Om exact 4:30 uur in de ochtend boort de Douglas 393 zich met een luide klap in een olietank van de firma Matex in Vlaardingen. Er ontstaat direct een gigantische, laaiende brand die in de verre omtrek te zien is. Leo sneuvelt ter plekke in het brandende wrak.

‍

Postume eer en nagedachtenis

De offers van de jonge vliegers worden niet vergeten. Bij Koninklijk Besluit op 6 mei 1946 krijgt korporaal-luchtschutter Leo Ballangée postuum het Vliegerkruis toegekend. Deze hoge militaire dapperheidsonderscheiding geldt als beloning voor daden van initiatief, moed en volharding tegenover de vijand.

‍

Vandaag de dag herinneren speciale straatnaambordjes in de Haagse wijk Ypenburg aan hun namen. Ook worden Harry Pauw en Leo Ballangée geëerd op het herdenkingsmonument in Soesterberg. Dit monument is opgericht ter nagedachtenis aan de 75 militairen van het Wapen der Militaire Luchtvaart die in de meidagen van 1940 sneuvelden tijdens de verdediging van Nederland. Leo Ballangée vond aanvankelijk zijn rustplaats op de RK Begraafplaats St. Barbara in zijn geboorteplaats Terborg.

‍

‍

In 1988 werd hij definitief herbegraven tussen zijn makkers op het Militair Ereveld Grebbeberg, waar zijn naam — samen met die van Harry Pauw — voor altijd verbonden blijft aan de strijd voor de Nederlandse vrijheid.

‍

‍

https://www.youtube.com/watch?v=bl_16DZ032w

‍

‍

Bron :

https://10mei1940.historischypenburg.nl

https://kureansiklopedi.com

Foto: chatgpt Messerschmitt Bf 109

Foto: chatgpt Douglas 8A-3N - 393

https://www.ipms.nl/artikelen/nedmil-luchtvaart/vliegtuigen-d

http://www.bhummel.dds.nl/gif/Douglas8A.html

https://www.nederlandseluchtvaart.nl

https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten

tracesofwar.nl

https://oorlogsgravenstichting.nl

grebbeberg.nl

‍

‍

Foto: Evie Koolenbrander

‍

Tekst: Maarten Koudijs

Stichting Opdat Wij Niet Vergeten

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍