Arie Rylaarsdam
Arie Rylaarsdam wordt op 8 november 1890 geboren in Zevenhoven, als zoon van Pleun Rylaarsdam en Gerrigje Verboom. Op 19 februari 1914 trouwt hij in Waddinxveen met de twintigjarige Bastiaantje Kok uit Hazerswoude. Hun huwelijk kent een gitzwarte start wanneer hun eerste kindje, Pleun Adriaan, datzelfde jaar doodgeboren ter wereld komt. Gelukkig brengt de tijd ook nieuw leven: in 1915 wordt dochter Eva geboren. Rond diezelfde tijd verhuist het gezin naar het Overijsselse Holten, waar dochter Gerrigje (1916), zoon Pleun Adrian (29 maart 1918), en de dochters Adriana (1919) en Anna (1922) het gezin compleet maken.
Gedreven door de hoop op een betere toekomst besluiten Arie en Bastiaantje te emigreren. Op 18 april 1925 laat het gezin Holland achter zich en scheept in op het stoomschip de SS Montcalm in Liverpool.
Na een reis over de Atlantische Oceaan komen ze op 26 april aan in Quebec, Canada. Ze vestigen zich eerst in Lethbridge, waar op 11 juli 1925 zoontje Arie wordt geboren. Niet veel later trekt de familie naar Neerlandia, een bloeiende Nederlandse immigrantenkolonie die in 1911 werd gesticht. In deze agrarische gemeenschap bouwt vader Arie een succesvol bedrijf op. De kinderen groeien op in de gezonde Canadese buitenlucht en zoon Pleun ontpopt zich tot een hardwerkende boerenjongen. Toch blijft het noodlot hen niet bespaard: op 14 september 1930 overlijdt hun dochtertje Anna op slechts achtjarige leeftijd.
Wanneer de jaren 40 aanbreken, trekt een donkere schaduw over het gezin. In Europa is de Tweede Wereldoorlog uitgebroken en de Rylaarsdams maken zich grote zorgen om hun achtergebleven familieleden in Nederland. Het nieuws uit het vaderland wordt nauwlettend gevolgd. Gedreven door plichtsbesef meldt zoon Pleun zich in 1943 als vrijwilliger aan voor het Canadese leger. Hij wil helpen zijn geboorteland te bevrijden. Pleun wordt ingedeeld bij The Queen's Own Cameron Highlanders of Canada. Na een intensieve basistraining zet hij op 7 juli 1944 voet aan wal in Frankrijk, bij Graye-sur-Mer.
Er volgen maanden van zware, bloedige gevechten in Frankrijk en België. Veel van Pleuns jonge kameraden sneuvelen, maar de Canadezen dringen de Duitse troepen onverbiddelijk terug. Begin 1945 naderen ze de Nederlandse grens. In het doornatte gebied rondom Nijmegen nemen de Camerons stellingen in tegenover het Duitse Reichswald, soms op slechts 50 tot 200 meter van de vijand. Na het succes van Operatie Veritable en het oversteken van de Rijn, krijgen de Camerons de taak om door te stoten naar Noord-Nederland.
30 maart 1945
Op 30 maart 1945 bereikt de oorlog de Achterhoek. Rondom Netterden, Megchelen en Varsselder wordt hevig gevochten. Boerderijen vliegen in brand en de Canadezen verliezen die dag elf jonge manschappen door intens Duits machinegeweervuur. De aanval van de Bravo- en Delta-compagnieën loopt vast bij Veldhunten en Milt, waardoor de troepen zich tegen de avond moeten terugtrekken naar Wieken.
Die nacht sturen de Camerons een verkenningspatrouille uit richting Veldhunten onder leiding van de inmiddels tot sergeant gepromoveerde Pleun Rylaarsdam. De patrouille stuit al snel op vijandelijke tegenstand, maar tijdens het felle vuurgevecht slaagt Pleun erin om met enkele manschappen een paar huizen te bereiken. In een van de kelders treft hij schuilende buurtbewoners aan. Omdat Pleun van geboorte een Nederlander is, kan hij hen in hun eigen taal toespreken—een enorme geruststelling voor de doodsbange burgers.
De bewoners voorzien hem direct van cruciale informatie over de Duitse posities én vertellen hem dat er in een nabijgelegen woning drie gewonde Canadese soldaten liggen. Pleun keert onmiddellijk terug naar zijn eigen linies om rapport uit te brengen. Hoewel het gebied door het eerdere vuurgevecht in hoogste staat van paraatheid is, weigert Pleun zijn kameraden achter te laten. Samen met een aantal brancardiers sluipt hij opnieuw door de vijandelijke linies. Om de situatie te verkennen, gaat hij eerst alleen poolshoogte nemen en draagt eigenhandig de eerste gewonde naar buiten. Daarna stuurt hij de brancardiers naar binnen voor de overige twee soldaten.
De hachelijke reddings operatie slaagt wonderwel: iedereen keert veilig terug. Voor deze uitzonderlijke moed en vastberadenheid ontvangt Pleun later het Bronzen Kruis, de op één na hoogste Nederlandse dapperheidsonderscheiding.
Nederlandse dapperheidsonderscheiding
Na de oorlog keert Pleun terug naar Canada, waar hij de draad van zijn leven weer oppakt. Hij bouwt een succesvolle graanboerderij op en zet zich in voor wildonderzoek en de controle op de roofdierenjacht. In 1950 trouwt hij met Kathleen Lenora Spielman uit Calgary. Hun geluk wordt bezegeld met de geboorte van een zoon in 1962 en een dochter in 1964.
Het harde oorlogsverleden heeft echter zijn tol geëist. Op 28 juli 1971 overlijdt Pleun Adrian Rylaarsdam, veel te vroeg, op slechts 53-jarige leeftijd. Zijn geliefde Kathleen overleeft hem met vele jaren en sterft op 16 oktober 2005. Zij rusten nu samen op de Vega Community Cemetery in Alberta, Canada. Een Nederlandse jongen die uitvloog naar de andere kant van de wereld, om precies op tijd terug te keren als de held die zijn geboorteland nodig had.
Pleun Rylaarsdam was een rustige, vriendelijke man. Hij stond altijd klaar voor arme gezinnen en bood iedereen een helpende hand.
In 2021 schreef zijn dochter:
I do know that Dad was a proud soldier and so very honoured to be apart of the liberation of his home land. As a soldier and civilian he carried himself with pride and in the short time my brother and I had with him taught us lessons that to this day hold true and are used daily.
Thank you once again for your interest in Dad. It gives us, his children, so much in return.
With Warm regards,
Deb (Rylaarsdam) Moor
De Canadezen verliezen bij Netterden 11 manschappen. 8 soldaten van The Queen's Own Cameron Highlanders of Canada en drie soldaten van het 8th Canadian Recce Regiment.
Opdat Wij Niet Vergeten
The Queen's Own Cameron Highlanders of Canada
Harry Gregory Bozak
Einar Victor Isfeld
Frederick Lissoway
Vincent Albert Moore
Edward Oliver Oberg
William Prow
Bertrum Joseph Thomas
Rocco Andrew Speziali
14th Canadian Hussars, R.C.A.C.
Laurenzo Joseph Dube
William Lawrysyn
Leslie Albert Duckett
The Queen's Own Cameron Highlanders of Canada
Francis Walter Andrew Clossop
John Graham MacFie
Anton William Kohlruss.
Op het hoofdkwartier “De Schriek“ bij Megchelen sneuvelt captain Francis Walter Andrew Clossop. Bij het buurtschap De Milt wordt hard gevochten en een aantal boerderijen worden in brand geschoten. Bij de boerderij van Maatman sneuvelen John Graham MacFie en Charles Joseph Younes.
Achter Cafe Westerhof in Varsselder sneuvelt Anton William Kohlruss.
Bron:
Maarten Koudijs
r/ww2info
JC FalkenbergIII
Canada at War
Curtis Halfe
www.canadaatwar.com
Met dank aan:
Deb Moore en Jim Rylaarsdam
Evie Koolenbrander
.png)
