Erevelden tonen de prijs van vrijheid

Commonwealth War Graves Commission (CWGC)

Elke gesneuvelde kreeg exact dezelfde grafsteen. Er werd geen onderscheid gemaakt op basis van militaire rang, sociale klasse of religie.

Tussen Grens en Hoop

Bergen en eervol begraven gesneuvelden

Na de bevrijding van Nederland in 1945 stonden de geallieerden voor een enorme opgave: het bergen en eervol begraven van duizenden gesneuvelde militairen. Dankzij een intensieve samenwerking tussen de geallieerde bevrijders, de Nederlandse overheid en de Commonwealth War Graves Commission (CWGC) ontstonden de indrukwekkende erevelden die we vandaag de dag nog kunnen bezoeken.

‍

Tijdens de gevechten werden gesneuvelde soldaten vaak snel en provisorisch begraven in de buurt van het slagveld. Direct na de oorlog kwamen speciale legeronderdelen, de Graves Registration Units, in actie. Zij zochten deze verspreide veldgraven systematisch op. De lichamen werden opgegraven en met de grootste zorg overgebracht naar speciaal geselecteerde, centrale locaties. De Nederlandse overheid stelde de benodigde gronden direct en kosteloos ter beschikking aande geallieerde overheden. Sommige terreinen, zoals de Canadese begraafplaats in Holten, werden via de burgemeester en het Ministerie van Oorlog aan het Canadese gouvernement geschonken. Het terrein wordt daardoor sindsdien symbolisch beschouwd als Canadees grondgebied..

‍

Opmerkelijk is dat veel Canadezen en Britten die sneuvelden tijdens de opmars in Duitsland (zoals in het Reichswald), bewust zijn overgebracht naar Nederlandse erevelden. De geallieerde legerleiding wilde simpelweg niet dat hun soldaten begraven zouden liggen in vijandelijk gebied. Zowel de Britse als de Canadese begraafplaatsen vallen onder het beheer van de CWGC. Na 1945 voerde zij een strikt architectonisch en filosofisch plan uit voor de inrichting van de erevelden. Dit zorgde voor de kenmerkende, uniforme uitstraling die we nu nog zien.

‍

De belangrijkste uitgangspunten van de CWGC zijn:

‍

Elke gesneuvelde kreeg exact dezelfde grafsteen. Er werd geen onderscheidgemaakt op basis van militaire rang, sociale klasse of religie.

In de begin jaren stonden er tijdelijke houten of ijzeren kruisen. Vanaf eind jaren '40 werden deze systematisch vervangen door de iconische, rechtopstaande zerken van witte Portland-natuursteen. Op de Canadese stenen werd de herkenbare Maple Leaf (het esdoornblad) gegraveerd; op de Britse stenen het regimentszegel. Families kregen de unieke gelegenheid om onderaan de steen een korte, persoonlijke tekst te laten plaatsen.

‍

Vaste symbolen bij Gemenebest-begraafplaatsen

Elke grotere Gemenebest-begraafplaats kreeg vaste symbolen, ontworpen door top architecten. Dit zijn het Crossof Sacrifice (een groot wit kruis met een bronzen zwaard) en vaak de Stone of Remembrance (een altaar achtige herdenkingssteen). Daar naast werden de erevelden bewust ingericht als rustgevende, groene parken. De perken rondom de graven werden ingeplant met gras en bloemen om een serene, troostrijke sfeer te creëren.

‍

In de voormalige gemeenten Gendringen en Wisch sneuvelden 52 geallieerde soldaten. Zij lagen destijds verspreid in veldgraven en op een noodbegraafplaats in Megchelen. Later zijn alle militairen herbegraven op de erevelden van de Commonwealth War Graves Commission.