Eind maart 1945
Eind maart 1945 vormde het buurtschap Voorst, nabij Gendringen, een cruciaal frontgebied tijdens de geallieerde opmars na de Rijnoversteek (Operatie Plunder).
Door de strategische ligging aan de Oude IJssel en de Duitse grens fungeerde Voorst als een bloedige springplank voor de bevrijding van omliggende dorpen zoals Dinxperlo en Breedenbroek. Hoewel in de volksmond vaak simpelweg over ‘de Engelsen’ of ‘de Canadezen’ wordt gesproken, werd Voorst in werkelijkheid bevrijd door een intensief samenspel van verschillende geallieerde eenheden.
In de smalle corridor raakten de troepen volledig met elkaar vermengd
•51st Highland Division (Schotten): Herkenbaar aan hun iconische 'HD'-embleem. Zij braken in de vroege ochtend van 29 maart de Duitse linies open bij de grensstroom de Aa-Strang en de Tulenbrug.
•8th Armoured Brigade & 12th Battalion KRRC (Britten): Deze mobiele Britse pantserinfanterie ondersteunde de Schotten met zware vuurkracht en beveiligde de vitale opmarsroutes.
•Canadese Regimenten: Eenheden zoals The Queen's Own Cameron Highlanders, Les Fusiliers Mont-Royal en het South Saskatchewan Regiment vochten op de westflank om de oversteek bij Gendringen te forceren.
In het hart van Voorst werd hevig gevochten. Lokale locaties veranderden in het heetst van de strijd in medische posten; zo fungeerde boerderij Schlebusch destijds als een Duits noodhospitaal.
Het verhaal van Gefreiter Bruns
De vlucht naar de Aa-Strang en hoe chaotisch, angstaanjagend en dodelijk deze strijd was, blijkt uit het aangrijpende ooggetuigenverslag van de Duitse Gefreiter Bruns, die destijds te midden van het geweld probeerde te vluchten:
"Toen het licht werd, merkten we al gauw dat er snelle verkenningstanks rondreden," herinnert Bruns zich. "Ontsnappen werd uiterst moeilijk. Pas toen de verkenners even uit het zicht waren, slopen we richting de Aa-Strang, koortsachtig op zoek naar een oversteekplek bij de twee bruggen."
Nog vóór ze de bruggen konden bereiken, werden de vluchtende Duitse soldaten onder vuur genomen door een geallieerde tank. Ze doken halsoverkop de berm in en zochten dekking in de kelder van huis Vredenhof, vlak bij de oprit van de brug. De tol van de gevechten rondom deze woning was hoog: hier sneuvelden de Duitse militairen George Mögelin en Rudolf Bayer. Net voor de Tulenbrug, links in de berm, zou een provisorisch veldgraf van een onbekende Duitse soldaat later blijven herinneren aan de felle gevechten.
Na een klein half uur in doodsangst te hebben afgewacht, rende de groep in één lange sprint over het open terrein naar de Tulenbrug. De brug was door de terugtrekkende Duitsers opgeblazen, maar over de in het water gezakte, stalen restanten wisten ze klauterend de overzijde te bereiken. Ook hier sloeg het noodlot toe; aan de overkant lieten Horst Beyer en Rudolf Stelzner het leven.
Bruns vertelt verder over de chaos die daar heerste: "We zochten dekking tegen de zijgevel van een boerderij, maar opnieuw namen verkenners ons onder vuur, terwijl we ook met mortiergranaten werden bestookt. Eén van mijn kameraden, Alfred Wortmann, werd zwaar in zijn buik getroffen. Tegelijkertijd vloog de boerderij van Bennink door de inslagen in brand. Na een korte, vergeefse bluspoging legden we onze gewonde kameraad op een houten ladder en liepen we snel verder, wanhopig op zoek naar een Rode Kruispost."
Bij deze zelfde boerderij van Bennink sneuvelden die dag ook de Duitse soldaten Horst Wojciech, Bialivki en Karl Gruber.
De ontknoping na 56 jaar
Decennia gingen voorbij, maar de herinneringen lieten Bruns niet los. Exact 56 jaar later keerde hij terug naar de plek van zijn ontsnapping. Daar sprak hij met een lokale bewoner, de heer Brus. Het verhaal over de twee bruggen bleek historisch perfect te kloppen. De Hoonhorster Brug was direct na de oorlog definitief afgebroken. De Tulenbrug was, zoals Bruns had ervaren, opgeblazen en door de oprukkende Engelse genie direct vervangen door een tijdelijke Baileybrug.
Toen Bruns vroeg of de heer Brus wist waar de Rode Kruispost destijds was geweest, wees de oude bewoner naar de grond naast zijn boerderij: " Hier direct naast de boerderij hadden we een met dikke balken gestutte schuilkelder. Daar hielden zich destijds ook Duitse Sanitäter (hospitaalsoldaten) schuil. Ik herinner me heel goed dat hier op donderdag 29 maart een zwaargewonde Duitse soldaat op een ladder werd binnengebracht. Als u destijds één van de dragers was, moet ik u helaas melden dat uw kameraad Alfred Wortmann diezelfde dag nog in onze schuilkelder aan zijn verwondingen is overleden."
Voor Gefreiter Bruns sloot de cirkel zich na meer dan een halve eeuw. Het stond voor hem onomstotelijk vast: hij had de exacte plek terug gevonden waar hij destijds aan de dood was ontsnapt, en wist nu eindelijk waar zijn kameraad zijn laatste adem had uitgeblazen.
In de buurschap Voorst onder Gendringen sneuvelden 19 Duitse soldaten. Bij de familie R.W. Westendorp lagen in de voortuin drie Britse soldaten begraven. Twee van hen, Trevor Walter Groves en Mark Linskill Mennell, sneuvelden in Dinxperlo. De derde was Angelo Bolton, die op de Brokkenstraat/Tulenstraat was gesneuveld.
Bron :
Fragmenten uit het verhaal over Gefreiter Bruns door auteur Willie Lieber
Oorlog in de achtertuin de bevrijding van Dinxperlo 23 - 30 maart 1945
Uitgever: Heinen Dinxperlo
Maarten Koudijs
Stichting Opdat Wij Niet Vergeten
Dienst Identificatie en Berging
Duitse oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn
Foto: Evie Koolenbrander
R.W. Westendorp
.png)
